Strażnicy Kirkutu – wystawa

Miło nam poinformować, że w ramach realizowanych przez Komitet zadań publicznych w tym roku zaprezentujemy Państwu nową wystawę pod bimą. Projekt „Strażnicy kirkutu – wystawa” jest współfinansowany z budżetu Miasta Tarnowa. Dotacja 92,31% (6 000,00 zł).

Chanuka

W niedzielę, 2 grudnia, rozpoczyna się żydowskie święto Chanuka, obchodzone również w Tarnowie od kilku lat, dla przypomnienia, że kilkadziesiąt lat temu tysiące tarnowskich rodzin żydowskich umieszczały w oknach swoich mieszkań świeczniki z zapalonymi świecami.
 
Przypominamy, że Komitet Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej zorganizuje w  poniedziałek, 3 grudnia o godzinie 16  tarnowskie obchody święta Chanuki na Placu pod Bimą, gdzie odbędzie się koncert znanego kantora Symchy Kellera, zapalone zostaną świece chanukowe, a uczestnicy zostaną poczęstowani chanukowymi przysmakami. Zdarzenie jest wsparte finansowo przez Gminę Miasta Tarnowa i odbywa się pod patronatem Prezydenta Miasta.
W przypadku niesprzyjającej pogody obchody Chanuki zostaną przeniesione do pomieszczenia.
 

Chanuka  – Święto Poświęcenia, zwane  także Świętem Świateł, trwa osiem dni, począwszy od 25 dnia miesiąca kislew (w tym roku zaczyna się od wieczora w niedzielę 2 grudnia i trwa do poniedziałkowego wieczora 10 grudnia). Upamiętnia ono cudowne wydarzenie podczas pod wodzą Judy Machabeusza. Z Chanuką związany jest rytuał zapalania świateł, świec lub lampek oliwnych, umieszczonych na specjalnym chanukowym świeczniku.
W  roku 165 p.n.e. władca Palestyny, Antioch IV złupił Świątynię w Jerozolimie, umieścił w niej greckie posągi i utworzył w niej miejsce kultu Zeusa.
W trzy lata później żydowscy powstańcy zwyciężyli zdobyli Jerozolimę i odzyskali Świątynię. Juda Machabeusz dokonał jej rytualnego oczyszczenia, ale odnaleziono tylko jeden dzban oliwy zabezpieczonej pieczęcią arcykapłana. Taka ilość powinna wystarczyć na utrzymanie w lampie płomienia tylko przez jeden dzień, ale płomień utrzymywał się aż przez osiem dni. Z Chanuką związany jest rytuał zapalania świateł, świec lub lampek oliwnych, umieszczonych na specjalnym chanukowym. Świecznik powinien być ustawiony na zewnątrz domu, ewentualnie w pobliżu drzwi lub okna „upubliczniać cud”, a płomień nie powinien się na nim palić krócej niż pół godziny dziennie. Każdego dnia, po zachodzie słońca zapala się kolejną święcę poczynając od lewej strony.

Projekt zrealizowany dzięki dotacji Miasta Tarnowa

Galicianer Shtetl – program in english

We are pleased to announce, that program of Jewish Memory Days in Tarnów Galicianer Shtetl is ready. This year the organizers (Regional Museum in Tarnów, City Tarnów and Committee for Protection of Jewish Heritage in Tarnów) would like to thanks especially our friend – Gerry Vineberg – Mina Collection for their support in organization this feast of culture of Tarnów and Galicia. We also thank Elizabeth Szancer, Jill Leibman and all fantastic people from Jewish.Tarnow group FB.



PROGRAM of the GALICIANER SHTETL 2017
2017 June 16-19


16 June (Friday)

  • 12:00 Zbylitowska Góra, A prayer at the Monument for the Victims of Nazizm 
  • 13:00 Remembrance March: From the former Magdeburski Square (Goslara Street) to the Jewish Cemetery 
  • 18:00 Opening of the exhibition of the paintings of Mina Nath (Sztyler Gallery) 
  • 20:30 Shabbat Evening (Sztyler Gallery)[1] 

17 June (Saturday)

  • 10:00 Tarnów, shahrit: morning Prayer Under the Bima 
  • 17:00 Dąbrowa Tarnowska, concert: Kapela Brody (Synagogue) 
  • 20:30 Opening of the exhibition „Jews of Tarnów” (Under the Bima) and of the exhibition of photos by Tomasz Łabuz „Stone Stories”. 
  • 21:00 Tarnów, Concert Under the Bima: Olga Avigail & Tango Attack, havdalah: ending the shabbat 

18 June (Sunday)

  • 11:00 – 13:00 Open Gate to the Jewish Cemetery in Tarnów. Guiding tour
  • 16:00 Ciężkowice, concert: Olga Avigail & Tango Attack
  • 19:00 Dębno, concert: Olga Avigail & Tango Attack
  • 21:00 Tarnów, Concert Under the Bima: Kapela Brody

19 June (Monday)

  • 21:00 Tarnów, Concert Under the Bima: Kraków Chamber Opera, „Chatskele, Chatskele” show. 

June

Exhibition of the paintings of Mina Nath (Sztyler Gallery)

June – September

Exhibition „Jews of Tarnów” and exhibition of photos by Tomasz Łabuz „Stone Stories” – Square of the Old Synagogue – Exhibitions Under the Bima
[1] Entrance from the Tertila Passage.
Organizes Gerald Vineberg
admission for special invitations. 

Galicjaner Sztetl 2017 – program w języku polskim

Miło nam zaprezentować tegoroczny program Dni Pamięci Żydów Galicyjskich Galicjaner Sztetl. W tym roku organizatorzy wydarzenia (Muzeum Okręgowe w Tarnowie, Miasto Tarnów i Komitet Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie) pragną szczególnie podziękować za włączenie się w organizację tego tarnowskiego i galicyjskiego święta kultury – naszemu przyjacielowi, Gerremu Vinebergowi – Mina Collection, Elizabeth Szancer i Jill Leibman oraz Wszystkim Wspaniałym Członkom facebookowej grupy Jewish.Tarnow.



PROGRAM GALICJANER SZTETL 2017
16-19 czerwca 2017

16 czerwca (piątek)

  • 12:00 Zbylitowska Góra, Spotkanie modlitewne przy Pomniku Ofiar Nazizmu
  • 13:00 Tarnów, Marsz Pamięci z byłego Pl. Magdeburskiego (ul. Goslara) na Cmentarz Żydowski
  • 18:00 Tarnów, Otwarcie wystawy malarstwa Miny Nath (Galeria Sztyler)
  • 20:30 Tarnów, wieczerza szabatowa (Galeria Sztyler)[1]

17 czerwca (sobota)

  • 10:00 Szachrit: poranna modlitwa pod bimą
  • 17:00 Dąbrowa Tarnowska, koncert: Kapela Brody (Synagoga)
  • 20:30 Tarnów, otwarcie wystawy pod bimą „Tarnowscy Żydzi” oraz wystawy fotografii Tomasza Łabuza „Kamienne historie” (Skwer Starej Synagogi)
  • 21:00 Tarnów, Koncert Pod Bimą: Olga Avigail & Zespół Tango Attack, hawdala: zakończenie szabatu

18 czerwca (niedziela)

  • 11:00 – 13:00 Otwarta Brama Cmentarza – zwiedzanie tarnowskiego Cmentarza Żydowskiego z przewodnikiem
  • 16:00 Ciężkowice, koncert: Olga Avigail & Zespół Tango Attack
  • 19:00 Dębno, koncert: Olga Avigail & Zespół Tango Attack
  • 21:00 Tarnów, Koncert Pod Bimą: Kapela Brody

19 czerwca (poniedziałek)

  • 21:00 Tarnów, Koncert Pod Bimą: Krakowska Opera Kameralna ze spektaklem „Chatskele, Chatskele”

Czerwiec

Wystawa malarstwa Miny Nath – Galeria Sztyler

Czerwiec – wrzesień

Wystawa „Tarnowscy Żydzi”,
wystawa fotograficzne Tomasza Łabuza „Kamienne historie” – Skwer Starej
Synagogi – Wystawy pod Bimą


[1] Wejście
od Pasażu Tertila. Organizuje Gerald Vineberg – wstęp za specjalnymi
zaproszeniami.

Galicianer Shtetl – program (updated)

(Bellow you will find an English text)


Galicjaner Sztetl.
Dni Pamięci Żydów Galicyjskich

Organizatorzy:
Muzeum Okręgowe w
Tarnowie
Komitet Opieki nad
Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie
9 – 16 czerwca 2016
Pod patronatem
Prezydenta Miasta Tarnowa
Partner projektu:
Gmina Tarnów, Fundacja Antyschematy2
Program
Czwartek 9 czerwca:
12:00 Spotkanie modlitewne w
Lesie Buczyna w Zbylitowskiej Górze
18:30 Wcielenie – otwarcie wystawy rysunków Yaacova Yaacobova z Izraela
(Galeria BWA, Park Strzelecki)
20:30 Odsłonięcie tablicy
upamiętniającej rodzinę Kwadratsteinów (Muzeum, Rynek 3)
21:00 Koncert Pod Bimą: Pushkin Klezmer Band z Kijowa

Piątek 10 czerwca:
17:00  Permeation-Przenikanie – otwarcie wystawy fotografii będących
syntezą zdjęć archiwalnych i aktualnych w ramach projektu polsko-izraelskiego
młodzieży z V LO im. Janusza Korczaka w Tarnowie i uczniów Harel High School
spod Jerozolimy (Tarnowskie Centrum Kultury, Rynek 5)
19:00 Pushkin
Klezmer Band
z Kijowa – koncert  (Gminne
Centrum Kultury w Żabnie)
Sobota 11 czerwca:
19:00 Bruno Schulz – film dokumentalny, reż. Adam Sikora, scen. Agata
Tuszyńska (Muzeum, Rynek 3)

Niedziela 12 czerwca:
11:00-13:00 Otwarta Brama
Kirchołu – oprowadzanie po żydowskim cmentarzu
21:00 Koncert Pod Bimą: Ichcak
Horovitz, kantor z Krakowa

Czwartek 16 czerwca:
21:00 Koncert Pod Bimą, zespół Anashim z Bielska-Białej


Fot. Beata Fura/archiwum Muzeum Okręgowego w Tarnowie, 2015

Projekt realizowany przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego/
The project is made with financial support of Małopolska Voivodship



Galicjaner Sztetl. Galitzjaner Shtetl

Organizers:
Committee for Protection Jewish Heritage in
Tarnów
 Regional
Museum in Tarnów
June  9 –
16, 2016

Program
Thursday, June 9:
12:00 Common Jewish and Catholic prayer in the
Buczyna Forest in Zbylitowska Góra (mass graves)
6:30 p.m. Opening night for the exhibition of
drivings by Jakov Kaubov from Israel – Incarnation (Gallery of Art in Strzelecki Park)
8:30 p.m. Unveiling of the plaque dedicated to
the memory of the Kwadratstein family (Museum, Rynek 3)
9:00 p.m. Under the Bimah Concert: Puskin
Klezmer Band from Kiev.

Friday, June 10:
5:00 p.m.  Permeation-Przenikanie – the opening
night for the exhibition of photos  and
memories of Tarnow survivors. Polish-Israeli project developed by students of
Janusz Korczak High School from Tarnow and Harel High School from Mevasseret Zion (Tarnow Culture Centre,
Rynek 5)
7:00 p.m. Pushkin Klezmer Band
from Kiev – concert  (Commune Culture
Centre in Żabno)

Saturday, June 11:
9:00 p.m. Bruno Schulz – documentary movie
directed by Adam Sikora, screenplay by Agata Tuszyńska (Museum, Rynek 3)
Sunday, June 12:
11:00 a.m. – 1:00 p.m. Open Gate to the Jewish
cemetery in Tarnów – guided tours.
9:00 p.m. Under the Bimah Concert: Ichcak
Horovitz, cantor from Krakow

Thursday, June 16:
9:00 p.m. Under the Bimah Concert: Anashim
Band from Bielsko-Biała





  

Chanuka 2015

W II w p.n.e. Państwo
Żydowskie znalazło się pod okupacją pogańskich władców grecko-syryjskich
Seleucydów. Po latach niewoli Żydzi się zmobilizowali i z niewielką swą armią
pokonali wielekroć liczniejsze wojska wroga. Kiedy wkroczyli do Jerozolimy,
zastali swoje najświętsze miejsce kultu – Świątynię zbezczeszczoną. Stały w
niej posągi greckich bóstw, a złoty świecznik siedmioramienny, który z nakazu
Boga powinien się palić ogniem nieustającym – był wygaszony.

Kapłani przystąpili do
rekonsekracji świątyni, należało w pierwszej kolejności zapalić oliwne ognie na
świeczniku. Tymczasem w kącie Świątyni znaleziono tylko maleńkie naczynie z
czystym rytualnie (koszernym) olejem. Oleju było tylko na jeden dzień świecenia.
Kapłani pośpiesznie rozpoczęli procedurę oczyszczania oleju, która wedle
zwyczaju trwa osiem dni. I jakież było ich zdumienie, kiedy czekając w
napięciu, kiedy zgaśnie nikły płomyk na świeczniku, widzieli, że olej się pali
przez kolejne dni. I tak przez dni osiem, aż gotowe było naczynie z
oczyszczonym olejem, który miał płomień zasilić na kolejne dni i miesiące.

Na pamiątkę tego cudu
Żydzi obchodzą radosne święto światła, zwane Chanuka, co kojarzone jest z
hebrajskim słowem oznaczającym odpoczynek, np. po bitwie. Święto to trwa osiem
dni w miesiącu Kislew, który wypada w grudniu. Tego roku 25 Kislew (początek
Chanuki) to 6 grudnia. Przez osiem dni, codziennie zapala się o jedną lampkę
więcej. Pierwszego dnia jedną, ostatniego – osiem. Świecznik chanukowy zapala
się w synagodze, ale też w żydowskich domach.


Ostatni raz przed wojną
w tarnowskich synagogach Żydzi zapalali światła chanukowe w 1938 r. W niecały
rok później, w listopadzie 1939 r. już wszystkie synagogi zostały przez Niemców
spalone. Jeśli ktoś ukradkiem świętował jeszcze przez kolejne lata, to tylko w
domu. Ale w 1943 r. już nie było w Tarnowie komu zapalić chanukę.

Kolejny raz świecznik
chanukowy został zapalony w dniu 21 grudnia 2011 r. pod bimą zniszczonej
synagogi Starej. Oto po 73 latach po raz pierwszy, i to publicznie, w wirtualnej
przestrzeni synagogi, której zarys utrwalono niedawno w bruku, zapalono w
drugim dniu Chanuki dwie świece na ośmioramiennym świeczniku. I stało się, że
było to święto nie tylko żydowskie, a może nawet było bardziej celebrowanym przez
chrześcijan. Zebrała się pod bimą garstka zaproszonych z Krakowa Żydów i spora
grupa chrześcijan tarnowskich aby świętować wspólnie radość chanuki. Święto to
przypada w bliskości Bożego  Narodzenia,
które także kojarzone jest ze światłem, narodzinami Boga, jest radosne – jakże bliskie
w symbolice żydowskiemu świętu zapalania świateł. Wspólna modlitwa rabina Boaza
Pasha i tarnowskiego biskupa Wiesława Lechowicza miały w tym dniu znaczenie
historyczne, oto po raz pierwszy w historii tego miasta, wspólnie modlili się z
okazji żydowskiego święta – rabin i chrześcijański duchowny w randze biskupa.

Dwa lata później – 6 grudnia 2013 r. świętowano pod bimą
zapalenie drugiej świeczki. Udział w ceremonii wzięła grupa Żydów z Krakowa z
prof. Jonathanem Webberem i nowym rabinem z Krakowa, pełnomocnikiem Naczelnego
Rabina Polski Avim Baumolem. Tarnów reprezentował prezydent miasta Ryszard
Ścigła i biskup tarnowski Andrzej Jeż.

W tym roku początek święta chanukowego wypada na dzień 6
grudnia. Pod bima spotkamy się w czwarty dzień chanukowy – w środę, 9 grudnia,
o godz. 17.00
. Radosnej uroczystości patronuje Prezydenta Miasta Roman Ciepiela a
udział w ceremonii zapowiedział ks. biskup Stanisław Salaterski.

Organizatorami kolejnej, trzeciej już po wojnie chanuki są:

Zapraszamy wszystkich
ciekawych odmiennych zwyczajów, kultur i religii.

Gorące wino będzie
serwować Winiarnia Sztyler-Hegedus, a latkes (kto przyjdzie, zobaczy – co to
jest) przygotuje Restauracja Pasaż.

Adam Bartosz


Chanuka pod bimą w Tarnowie, 2011, fot. Wojciech Kobylański