Plebiscyt na najlepszy projekt

Szanowni Przyjaciele i Znajomi! Między nami mówiąc – wiele czasu, sił i zdrowia poświęciliśmy temu projektowi. Ważniejsze jednak, że setki ludzi z całego świata pomogło zorganizować tzw. wkład własny w projekt europejski. Dziś prosimy Państwa o oddanie głosu jako formę docenienia Renowacji zabytkowego Cmentarza Żydowskiego w Tarnowie.

Głosować można do 3 listopada 2021 roku. Głosujemy oddając głos na wybraną realizację oraz wpisując adres e-mail, na który zostanie wysłany link po aktywowaniu którego głos zostanie zliczony. Każdego dnia trwania plebiscytu można oddać na dany adres e-mail jeden głos.

Bardzo serdecznie dziękujemy!

https://www.plebiscyt.fundusze.malopolska.pl/glosowanie/miasto-tarnow/renowacja-cmentarza-zydowskiego-w-tarnowie

A tutaj dostępne są nazwiska darczyńców Cmentarza: http://kirkut-tarnow.pl/darczyncy/

Galicjaner Sztetl 2021

Tegoroczne Dni Pamięci Żydów Galicyjskich Galicjaner Sztetl odbyły się 17-20 czerwca.

Projekt współfinansowany z budżetu Miasta Tarnowa.

Oto relacja fotograficzna (fot. Natalia Gancarz)

Salomea Korzennik i Rachela Pacher

Szanowni Przyjaciele! Prace nad pomnikiem Salomei Korzennik i Racheli Pacher mocno zaawansowane. Mistrz Edward wykonał wspaniałą pracę!

Historię Dziewczynek i ich pochówku odnajdziecie Państwo TUTAJ.

Oto fotografie z dnia dzisiejszego z pracowni Mistrza Edwarda Halucha:

Pomnik został wykonany dzięki dotacji otrzymanej od Fundacji ORLEN w ramach projektu Czuwamy! Pamiętamy!

„Dziewczynki”

Fundacja ORLEN, która przyznała nam w ubiegłym roku dotację w ramach programu Czuwamy! Pamiętamy! na wyznaczenie Grobów masowych na tarnowskim Cmentarzu żydowskim – zgodziła się, aby zmienić zakres naszego zadania. Otóż upamiętnienie grobów masowych w dalszym ciągu planowane jest do wykonania – lecz z innego źródła finansowania.

Dzięki temu dotację z Fundacji ORLEN możemy przeznaczyć na równie ważny cel – pochowanie na cmentarzu dwóch żydowskich dziewczynek, dotychczas leżących w grobie w czyimś ogrodzie… Salomea Korzennik i Rachela Pacher zostaną pochowane na ścieżce (ze względów halachicznych). Pomnik wykonany zostanie przez Mistrza Edwarda Halucha, artystę kamieniarza. A o szczegółach będziemy informować na bieżąco.

Oznakowanie sektorów cd.

Po remoncie Cmentarza w latach 2017-19 nadeszła pora na dalsze ułatwienia dla odwiedzających Cmentarz. Mapa sektorów dostępna jest przy wejściu oraz na małych podręcznych wizytówkach. W tym roku dodatkowo na terenie Cmentarza pojawią się słupki z oznakowaniem. Trwają prace.

Zadanie Oznakowanie sektorów zabytkowego Cmentarza Żydowskiego w Tarnowie jest finansowane z dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Zadanie Oznakowanie sektorów zabytkowego Cmentarza Żydowskiego w Tarnowie jest również finansowane z dotacji Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny.

Strażnicy Kirkutu – wystawa

Miło nam poinformować, że w ramach realizowanych przez Komitet zadań publicznych w tym roku zaprezentujemy Państwu nową wystawę pod bimą. Projekt „Strażnicy kirkutu – wystawa” jest współfinansowany z budżetu Miasta Tarnowa. Dotacja 92,31% (6 000,00 zł).

Oznakowanie sektorów naszego Cmentarza

Po remoncie Cmentarza w latach 2017-19 pora na dalsze prace, które ułatwią poruszanie się po Cmentarzu. Mapa sektorów dostępna jest przy wejściu oraz na małych podręcznych wizytówkach. W tym roku dodatkowo na terenie Cmentarza pojawią się słupki z oznakowaniem.

Zadanie Oznakowanie sektorów zabytkowego Cmentarza Żydowskiego w Tarnowie jest finansowane z dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Israel-Poland cemetery action

W dniu 27.07.2018 stupięćdzisięcioosobowa grupa młodzieży z Izraela pomagała w sprzątaniu cmentarza żydowskiego w Tarnowie. Dziękujemy!
About 150 people group from Israel helps to cleaning Jewish Cemetery in Tarnów – July 27. 2018. Thank you guys!
Fot. Janusz Bogacz, 2018

Synagoga Nowa zwana Jubileuszową

Największą, najpiękniejszą bóżnicą tarnowską była Synagoga Nowa. Stała na rogu ulic Nowej i Folwarcznej (dziś Waryńskiego) i wraz z katedrą i ratuszem górowała nad innymi budynkami. Zwana była też Jubileuszową, a w pełnym brzmieniu Synagogą im. Franciszka Józefa I, gdyż poświęcono ją w dzień urodzin cesarza – 18 sierpnia 1908 r., a zarazem w 60. rocznicę jego panowania. 

Długie przygotowania

Grunt pod nową synagogę gmina zakupiła już w 1844 r. W tym czasie bowiem (stan na 1830 r.) było w Tarnowie już 1200 Żydów. Znaczny wzrost ludności żydowskiej nastąpił w drugiej połowie XIX w., kiedy jej liczba zwiększyła się ponad dwukrotnie (1869 r.). Powstawały wówczas mniejsze bóżniczki w różnych zakątkach starej i nowej (na Zawalu) dzielnicy żydowskiej. O tym, jak szybko rozwinęła się nowa dzielnica, świadczą liczby z początku lat dziewięćdziesiątych: w śródmieściu mieszkało 2671 Żydów, na tradycyjnie żydowskiej Grabówce – 2776, a na Zawalu, gdzie usytuowano Synagogę Nową, mieszkało wówczas już 4268 Żydów, a więc prawie połowa żydowskiej populacji miasta. I tu właśnie z biegiem lat powstało najwięcej żydowskich domów modlitwy.
Synagoga Nowa, rzeźba aut. Dawida Beckera, archiwum Amiry Gal

Krótka historia istnienia

Nową synagogę zaprojektował inż. Franciszek Dundaczek w stylu innych ówczesnych synagog (podobne stanęły m.in. w Czerniowcach i Przemyślu). Po latach przestoju budowlanego projekt został zmieniony przez architekta Władysława Ekielskiego, który pozbawił pierwotną wersję wysmukłych wież na froncie, natomiast zwieńczył całość ogromną baniastą kopułą. Synagoga ta służyła wiernym zaledwie 30 lat. Podobnie jak inne tarnowskie synagogi została podpalona przez Niemców 9 listopada 1939 roku, a następnego roku została rozebrana. 
Burzenie Synagogi Nowej, źródło internet

Od synagogi do pomnika

Tarnowski rzeźbiarz Dawid Beker w 1946 roku użył do budowy pomnika na tarnowskim kirkucie wydobytą po wojnie z ruin jedną z kolumn podtrzymujących sklepienie tej synagogi. Forma złamanej kolumny ma tutaj podwójne znaczenie – symbolizuje przerwane życie, tak jak na żydowskich (i nie tylko) nagrobkach, i jest też pamiątką po największej, najpiękniejszej tarnowskiej synagodze, którą tarnowscy Żydzi tak się chlubili. Nie dziwi więc, że sylwetka fasady Synagogi Nowej wpisana w obrys pomnika-kolumny z tarnowskiego kirkutu jest znakiem Żydów tarnowskich rozproszonych po świecie. W czerwcu 1977 r. w kolejną rocznicę pierwszej masowej akcji zagłady w Tarnowie (1942 r.) izraelscy tarnowiacy wystawili kopię pomnika tarnowskiego na telawiwskim cmentarzu w Kiriat Szaul. Pod nią znajduje się symboliczna garść ziemi z tarnowskiego cmentarza.
Dawid Becker przy modelu pomnika, archiwum Amiry Gal

Dawid Becker

Urodził się 08.10.1910 r. w Tarnowie. Od 1935 studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem Xawerego Dunikowskiego; autor rzeźb, płaskorzeźb i mozaik. Wojnę przeżył we Lwowie, po wojnie wrócił do Tarnowa.
Z ruiny zburzonej Nowej Synagogi udało mu się ocalić większy fragment jednej z kolumn, której następnie użył do zbudowania pomnika, upamiętniającego 25 tyś. Żydów, zamordowanych przez Niemców w czasie II wojny światowej. W owym czasie niełatwo było uzyskać zgodę na odsłonięcie pomnika żydowskiego, więc Dawid upozorował swój pogrzeb, aby nie zwracać uwagi na większe zgromadzenie na cmentarzu. W 1946, kiedy odsłonięto pomnik był on bez wątpienia pierwszym tego typu upamiętnieniem w Polsce.
Becker opuścił Tarnów w 1947 r., był internowany na Cyprze (1947-1948) w związku z blokadą Palestyny; od 1948 aż do śmierci 23.09.1991 r. mieszkał w Tel Awiwie, w Izraelu.
Bardzo dziękuję Amirze Gal, córce Dawida Beckera za udostępnienie zdjęć z jej prywatnej kolekcji.

Fotografie Dawida Beckera z archiwum córki, Amiry Gal


Koncepcja upamiętnienia miejsca Synagogi Jubileuszowej

Przykładowy mural

Siatka mesh